Cần kiểm soát chặt thị trường ghế an toàn cho trẻ em trên ô tô

Theo quy định của Luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ, từ ngày 01/7/2026, xe ô tô khi chở trẻ em dưới 10 tuổi và chiều cao dưới 1,35 m phải sử dụng thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ em (trừ xe ô tô kinh doanh vận tải khách).

Về mặt kỹ thuật, bản chất thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ em là hệ thống kết cấu ghế có khả năng bảo đảm an toàn cho trẻ em ở tư thế ngồi hoặc nằm trên xe ô tô, giảm nguy cơ chấn thương trong trường hợp xảy ra va chạm hoặc xe ô tô giảm tốc độ đột ngột. Thiết bị này thuộc nhóm sản phẩm, hàng hóa được quản lý chất lượng theo quy định của luật và văn bản hướng dẫn thực hiện Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa; Luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật.

Nhằm quản lý chất lượng ghế an toàn cho trẻ em, Bộ Xây dựng ban hành Thông tư số 49/2026/TT-BXD ban hành Danh mục sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình, mức độ rủi ro cao lĩnh vực GTVT thuộc phạm vi quản lý của Bộ Xây dựng kèm theo mã số HS phù hợp với Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam và yêu cầu quản lý chất lượng tương ứng, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026.

Trong đó, thiết bị an toàn cho trẻ em dùng trên ô tô thuộc danh mục sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình, phải công bố hợp quy theo tại khoản 1 Điều 48 Luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật năm 2006 (được sửa đổi, bổ sung năm 2018, năm 2025) và tuân thủ QCVN 123:2024/BGTVT Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về thiết bị an toàn cho trẻ em dùng trên xe ô tô (ban hành kèm Thông tư số 48/2024/TT-BGTVT của Bộ GTVT (nay là Bộ Xây dựng), quy chuẩn có hiệu thi hành từ ngày 01/01/2026).

Quy chuẩn QCVN 123:2024/BGTVT quy định về kiểm tra, chứng nhận sự phù hợp của thiết bị an toàn cho trẻ em, áp dụng đối với các cơ sở sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu thiết bị; cơ sở sản xuất, lắp ráp xe ô tô; và các tổ chức, cá nhân liên quan đến việc đánh giá sự phù hợp đối với thiết bị an toàn cho trẻ em (gọi chung là ghế an toàn cho trẻ em).

Quy chuẩn có các nhóm nội dung chính: Quy định chung (nhận dạng các loại ghế, kết cấu trong hệ thống ghế (dây đai, khóa, tấm chắn va chạm, đồ gá…), quy định về kỹ thuật, quy định về quản lý. Trong đó, quy định về quản lý yêu cầu ghế an toàn cho trẻ em trước khi lưu thông trên thị trường phải thực hiện công bố hợp quy (theo quy định tại Thông tư số 14/2026/TT-BKHCN của Bộ Khoa học công nghệ Quy định về công bố hợp chuẩn, công bố hợp quy và phương thức đánh giá sự phù hợp với tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật; có hiệu lực thi hành từ ngày 25/5/2026).

Theo đó, sản phẩm sản xuất, lắp ráp trong nước hay nhập khẩu phải được đơn vị thử nghiệm trong nước đánh giá sự phù hợp với quy chuẩn. Trên cơ sở kết quả đánh giá chất lượng sản phẩm đạt yêu cầu (do tổ chức chứng nhận độc lập thực hiện), doanh nghiệp, cá nhân sản xuất, nhập khẩu sản phẩm phải thực hiện công bố hợp quy (tại Sở Xây dựng nơi đăng ký kinh doanh) để đưa sản phẩm ra thị trường. Trên sản phẩm cũng phải dán nhãn, dấu hợp quy (dấu CR) tại vị trí dễ thấy, dễ quan sát để người tiêu dùng, cơ quan quản lý nhận biết.

Cũng tại QCVN 123:2024/BGTVT, Cục Đăng kiểm Việt Nam có trách nhiệm phối hợp với các cơ quan chức năng tổ chức thực hiện quy chuẩn, đồng thời chỉ định các tổ chức đánh giá sự phù hợp của sản phẩm ghế an toàn cho trẻ em trên xe ô tô để phục vụ việc công bố hợp quy theo quy định.

Chỉ định tạm thời 02 đơn vị thử nghiệm, đủ năng lực đáp ứng nhu cầu

Đề cập việc triển khai thực hiện QCVN 123:2024/GTVT, ông Nguyễn Tô An – Phó cục trưởng Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết, trên cơ sở đánh giá năng lực của các cơ sở thử nghiệm, ngày 20/7/2026 Cục Đăng kiểm Việt Nam có quyết định chỉ định tạm thời (06 tháng) đối với 02 đơn vị đủ năng lực (gồm Trung tâm Thử nghiệm Xe cơ giới, Công ty cổ phần dịch vụ VCT) thực hiện thử nghiệm thiết bị an toàn cho trẻ em dùng trên xe ô tô theo quy chuẩn QCVN 123:2024/BGTVT.

Các cơ sở thử nghiệm này có chức năng đánh giá, thử nghiệm, chứng nhận sự phù hợp của sản phẩm để  phục vụ quản lý nhà nước và đáp ứng nhu cầu sản xuất, nhập khẩu, kinh doanh, sử dụng ghế an toàn cho trẻ em trên xe ô tô. Hiện các cơ sở này đủ năng lực phục vụ nhu cầu thử nghiệm, đánh giá an toàn ghế cho trẻ em trên toàn quốc. Trên cơ sở báo cáo thử nghiệm, đơn vị có sản phẩm sản xuất hoặc nhập khẩu thực hiện công bố hợp quy sản phẩm và chịu trách nhiệm về sản phẩm theo quy định.

Thông tin từ Trung tâm Thử nghiệm Xe cơ giới (VMTC, trực thuộc Cục Đăng kiểm Việt Nam) và Công ty CP dịch vụ VCT (hai đơn vị được Cục Đăng kiểm Việt Nam chỉ định tạm thời là tổ chức thử nghiệm ghế an toàn) cũng cho thấy, đến nay các sản phẩm ghế an toàn đã đăng ký và được thử nghiệm tại hai cơ sở này mới chưa đến chục sản phẩm. Các sản phẩm đã đăng ký thử nghiệm đều có nguồn gốc nhập khẩu, dù số lượng đăng ký thử nghiệm chỉ “đếm trên đầu ngón tay” nhưng có đến hơn 40% mẫu thử không đạt yêu cầu thử nghiệm theo QCVN 123:2024/BGTVT.

Về nguyên nhân không đạt yêu cầu thử nghiệm, theo các cơ sở thử nghiệm trên, QCVN 123:2024/BGTVT đã quy định chi tiết quy trình, thủ tục, hồ sơ của sản phẩm đề nghị thử nghiệm, song có những đơn vị nhập khẩu không nắm rõ, dẫn đến nhập khẩu sản phẩm khi chưa có thông tin đầy đủ về sản phẩm.

“Có đơn vị cho rằng sản phẩm đã được nước ngoài cấp tem, nhãn thì khi nhập khẩu về trong nước không cần phải thử nghiệm… Do đó, một số đơn vị chỉ đến hỏi thông tin còn không đề nghị thử nghiệm sản phẩm, hoặc nhập khẩu trước với số lượng lớn sản phẩm rồi mới đăng ký thử nghiệm. Thế nhưng, kết quả thử nghiệm không phù hợp với QCVN 123:2024/BGTVT, nên theo quy định sản phẩm không đủ điều kiện để lưu hành. Không rõ sau đó đơn vị nhập khẩu xử lý thế nào đối với các sản phẩm đã nhập khẩu”, đại diện một cơ sở thử nghiệm chia sẻ.

Bên cạnh đó, QCVN 123:2024/BGTVT là quy chuẩn đầu tiên về ghế an toàn trẻ em nên có một số bất cập, như chưa kịp thời cập nhật xu hướng thế giới, cũng như chưa bao quát đầy đủ các kiểu loại ghế. Do đó, việc áp dụng để thử nghiệm, đánh giá chứng nhận sự phù hợp của sản phẩm gặp khó khăn, vướng mắc.

Sửa đổi, bổ sung quy chuẩn để phù hợp với thực tế

Theo khảo sát của phóng viên Tạp chí Xây dựng, sau hơn 02 tháng các quy định về trang bị, sử dụng và quản lý thiết bị an toàn khi chở trẻ em trên xe ô tô chính thức có hiệu lực, hiện trên thị trường xuất hiện đa dạng mẫu mã ghế an toàn cho trẻ em. Tìm hiểu từ một số trang thương mại điện tử, kênh bán hàng trên mạng, người mua nhanh chóng được giới thiệu, chào bán các mẫu ghế mang thương hiệu như: Mokido (với các mẫu ghế có tên như Joie, For sunny, HF-01, Ulop), Vinaquick, Baby Joy (với các mẫu như B301, B501, B405), Baby Safety Seat (nhãn hiệu bss)…

Hình dạng, kết cấu ghế cũng đa dạng, từ kiểu đơn giản giống như tấm đệm và không có dây đai an toàn, đến loại giống như chiếc nôi, ghế xoay 306 độ. Mức giá cũng đa dạng, từ chỉ gần 200 nghìn đến gần chục triệu đồng/chiếc, trong đó phổ biến ở mức giá trên dưới 2 triệu đồng.

Theo giới thiệu của người bán, các sản phẩm đều có nguồn gốc xuất xứ nước ngoài (như Trung Quốc, Anh, Hà Lan…) và đạt tiêu chuẩn quốc tế. Tuy vậy, thông tin về sản phẩm hoặc nhãn in trên sản phẩm cũng chỉ có chữ nước ngoài, còn không có Tem hợp quy QCVN 123:2024/BGTVT hoặc chứng nhận hợp quy (dấu CR).

Trong khi đó, quy định hiện hành đối với sản phẩm ghế an toàn cho trẻ em trên xe ô tô phải qua thử nghiệm và trên ghế phải có dán tem hợp quy, cùng thông tin về nhà sản xuất, đơn vị nhập khẩu, chịu trách nhiệm về sản phẩm.

Điều đó phần nào cho thấy, trên thị trường dù có nhiều sản phẩm ghế an toàn cho trẻ em nhưng không ít sản phẩm chưa tuân thủ quy trình quản lý chất lượng theo QCVN 123:2024/BGTVT, có thể khiến người sử dụng mua phải hàng kém chất lượng, không đảm bảo tiêu chuẩn an toàn đảm bảo.

Đề cập vấn đề trên, ông Nguyễn Đông Phong – Trưởng phòng Phương tiện giao thông đường bộ Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết, theo Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa và nghị định hướng dẫn, công tác quản lý chất lượng sản phẩm đối với ghế an toàn cho trẻ em trên xe ô tô được phân cấp mạnh mẽ cho các địa phương và mở rộng cho các thành phần tham gia. Trong đó, địa phương thực hiện cấp chứng nhận đối với cơ sở thử nghiệm, chứng nhận chất lượng sản phẩm ghế an toàn cho trẻ em.

Về QCVN 123:2024/BGTVT, Cục đã nhận diện được những bất cập, vướng mắc và đã đề xuất cấp có thẩm quyền cho sửa đổi, bổ sung để phù hợp hơn với thực tế, tạo thuận lợi cho các chủ thể liên quan khi thực hiện và mục tiêu cao nhất là bảo đảm an toàn cho trẻ em.

Trước thực trạng trên, một số ý kiến cho rằng, để các quy định về quản lý và trang bị, sử dụng ghế an toàn cho trẻ em trên xe ô tô đi vào cuộc sống, các cơ quan, lực lượng chức năng cần tăng cường công tác truyền thông nhằm nâng cao nhận thức để người kinh doanh và sử dụng chỉ mua, bán các sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, được công bố hợp quy đúng quy định.

Cùng với đó, cần tăng cường kiểm tra, giám sát để phát hiện, xử lý nghiêm vi phạm trong hoạt động nhập khẩu, sản xuất, kinh doanh ghế an toàn cho trẻ em trên xe ô tô theo quy định pháp luật, trực tiếp góp phần ngăn chặn việc lưu hành, sử dụng các sản phẩm ghế an toàn cho trẻ em không đảm bảo chất lượng.

Nguồn:Huy Lộc 16:30 14/09/2026

Cần kiểm soát chặt thị trường ghế an toàn cho trẻ em trên ô tô

#Hieuchuanvct , #Chungnhanhethongvct , #Thunghiemxecogioivct , #thunghiemphutungvct